Lichtfestivals fotograferen als een pro: wat je moet weten voordat je gaat

Fotograaf die een kleurrijke lichtinstallatie fotografeert op een donkere festivalavond

Je hebt net een halfuur in de kou gestaan bij een lichtinstallatie, tientallen foto’s gemaakt en thuis blijkt er geen enkele bij te zitten die je aan iemand wilt laten zien. Wazig, overbelicht, of een compositie die volledig wordt verpest door het achterhoofd van een voorbijganger. Lichtfestivals fotograferen lijkt eenvoudig, maar vrijwel iedereen loopt tegen dezelfde problemen aan. Met een paar gerichte aanpassingen in je voorbereiding en instellingen los je ze allemaal op.

Waarom lichtfestivalfoto’s bijna altijd tegenvallen

De drie klassieke boosdoeners zijn overbelichting, bewegingsonscherpte en die eeuwige mensenmassa op de voorgrond. Je camera of smartphone ziet een donkere omgeving en compenseert agressief: de ISO schiet omhoog, de belichting wordt opgerekt en het resultaat is een uitgevreten, korrelig lichtblob. Combineer dat met een bewegende menigte tijdens een lange sluitertijd en je foto ziet eruit alsof hij onder water is genomen.

Het goede nieuws: al deze fouten zijn oplosbaar. We lopen ze stuk voor stuk langs, met concrete instellingen erbij.

Vóórdat je vertrekt: drie beslissingen die je thuis maakt

Begin met de keuze voor je apparaat. Een smartphone met Pro-modus of een systeemcamera met handmatige bediening presteren allebei goed, zolang je hem volledig onder controle hebt. Weet je dat niet zeker? Neem de smartphone mee en oefen de Pro-modus thuis eerst even.

Daarna: batterij en opslag. Koude novemberavonden vreten batterijen sneller leeg dan je denkt. Neem altijd een powerbank mee en zorg dat je minimaal 10 GB vrij hebt op je telefoon of kaartje.

Tot slot: bestudeer het festivalschema vóór vertrek. Markeer de ankerinstallaties, de grote blikvangers die iedereen wil fotograferen. Die zijn je vaste meetpunten. Alles wat je daarna ziet, is bonusmateriaal.

Het juiste moment: vroeg en doordeweeks

Dit is misschien wel de meest onderschatte tip bij lichtfestivals fotograferen: ga in het eerste uur na opening. Dan zijn de straten relatief leeg, de installaties nog fris en heb je ruimte om te manoeuvreren. Doordeweekse avonden zijn nog beter dan weekenden. November heeft een extra voordeel: het is al pikkedonker rond 17.00 uur, wat betekent dat je geen uur hoeft te wachten tot het magische blauw van de schemering weg is.

Dat blauwe schemerlicht de eerste twintig minuten na zonsondergang is trouwens goud waard als achtergrond. Combineer het met een lichtinstallatie op de voorgrond en je hebt automatisch diepte in je beeld.

Smartphone-instellingen die het verschil maken

De automatische Nacht-modus van je telefoon lijkt handig, maar hij stapelt meerdere frames over elkaar en blur daardoor alles wat beweegt. Zet hem uit bij lichtfestivals en switch naar Pro-modus. Stel handmatig in:

  • ISO zo laag mogelijk, begin bij ISO 100 of 200
  • Sluitertijd tussen 1 en 4 seconden afhankelijk van de helderheid van de installatie
  • Witbalans op een vaste waarde, rond 3200K tot 4000K voor warme lichtinstallaties

Leg je telefoon op een muurtje of gebruik een klein statief voor die langere sluitertijden. Gebruik de zelfontspanner op 2 seconden zodat je hem niet beweegt bij het indrukken.

Camera-instellingen voor lichtinstallaties

Met een systeemcamera of spiegelreflexcamera werk je met de klassieke driehoek. Wij raden als basisinstelling aan: ISO 400 tot 800, f/8 voor voldoende scherptediepte, en een sluitertijd van 2 tot 8 seconden afhankelijk van hoeveel licht de installatie afgeeft. Schieten op een vast punt in de animatiecyclus geeft het meest gecontroleerde resultaat.

Sla altijd in RAW op. JPEG gooit informatie weg die je later hard nodig hebt bij de bewerking van die donkere hoeken. En zet witbalans niet op auto: bij gemengde kleurtemperaturen springt de auto-witbalans alle kanten op. Kies Daglicht of Kunstlicht als vaste basis en pas het daarna aan in Lightroom.

Statief of geen statief

Een volwaardig statief is ideaal maar zelden handig in een drukke menigte. Een gorillapod (het flexibele kleine statief) is veel praktischer: je kunt hem om een hek klemmen, op een prullenbak zetten of op een traptreding leggen. Heb je geen statief bij je? Zoek een muur, een brug of een paaltje, adem uit op het moment dat je drukt en gebruik de zelfontspanner. Met geoefende handhouding kom je bij een sluitertijd van 1/15 seconde vaak nog weg, maar alles langer dan dat wil je vastleggen.

Compositie: licht als hoofdrolspeler

Gebruik de lichtinstallatie zelf als kader voor je onderwerp. Sta je voor een gloeiende poort of een lichtboog? Loop er dan eens doorheen en schiet terug. Natte straatstenen zijn een cadeau: ze weerkaatsen kleuren en geven je een gratis tweede laag in het beeld. Loop bewust door de straten na een regenbui of zoek fonteins in de buurt.

Mensen hoef je niet altijd te vermijden. Als je een sluitertijd van 8 seconden of langer kiest, verdwijnt een bewegende menigte grotendeels als geest. Staan er één of twee mensen stil, dan worden ze scherpe silhouetten die het beeld juist versterken. Kies bewust: of geen mensen, of silhouetten. Alles daartussenin is rommelig.

Bewegende lichtinstallaties en projecties

Animaties en projecties herhalen zichzelf in een cyclus. Neem de tijd om die cyclus een paar keer te bekijken voordat je begint te schieten. Wacht op het moment dat de animatie op zijn hoogtepunt is, niet halverwege een overgang. Voor lichtstrepen en bewegingseffecten gebruik je een sluitertijd van 2 tot 4 seconden. Voor een stilstaand beeld van een projectie wil je juist dat de beweging nul is: schiet dan op het kortste moment in de cyclus dat het beeld stilstaat.

Nabewerkingsflow: drie aanpassingen die werken

In Lightroom of Snapseed doe je drie dingen en niet meer als je er niet nep uit wilt zien. Eerst: belichting omlaag als de lichtbronnen zelf uitgevreten zijn, en dan schaduwen omhoog om de donkere achtergrond te openen. Daarna: Levendigheid omhoog (niet Verzadiging, die maakt het plastic). Tot slot: gebruik de HSL-schuifregelaars om specifieke kleuren te versterken, typisch blauw en oranje bij stadslichtinstallaties. Meer heb je niet nodig.

Je festivalroute plannen als fotograaf

Loop de officiële route omgekeerd. Iedereen volgt de bewegwijzering, waardoor de eerste installaties altijd het drukst zijn, een strategie die werkt of je nu komt om te fotograferen of om te netwerken zonder gedoe. Als jij achteruit loopt, kom je die ankerinstallaties aan op het moment dat de massa net doorgelopen is. Markeer in je hoofd twee categorieën: A-locaties (sowieso schieten) en B-locaties (als er tijd over is). En reserveer de laatste dertig minuten van je avond voor een herbezoek van je beste installatie. Nu weet je waar je moet staan, hoe laat de animatiecyclus loopt en welke hoek werkt. Die laatste serie is bijna altijd je sterkste.

Het verschil tussen een vage festivalfoto en een die je bewaard wilt houden, zit niet in de camera maar in de keuzes die je maakt. Kom vroeg, vermijd de drukste avonden, zet je telefoon of camera op handmatige instellingen en let op je achtergrond. Wij van Gozer.nl raden aan om je te richten op een handvol installaties in plaats van alles te willen vastleggen. Tien foto’s waar je trots op bent, leveren meer op dan een geheugenkaart vol rommelige opnames.

Volgende

De grootste mislukkingen van succesvolle Nederlandse mannen: wat hun dieptepunten je over leiderschap leren

laatste van Blog