De grootste mislukkingen van succesvolle Nederlandse mannen: wat hun dieptepunten je over leiderschap leren

Een man zit alleen in een kantoor en kijkt nadenkend voor zich uit

Je hebt vast weleens gelezen over hoe Pieter van den Hoogenband zijn trainingsschema opbouwde, of hoe een Nederlandse topondernemerszijn bedrijf wist te laten groeien. Maar wat er in de jaren daarvoor mis ging, welke projecten flopten, welke partnerships uitliepen op niets, dat lees je nergens. En juist daar zit het meest bruikbare materiaal voor wie zelf wil groeien als leider.

Het collectieve zwijgen over falen

Nederlandse leiders in business, sport en cultuur praten graag over hun weg omhoog. Podcasts, keynotes, boeken: het narratief volgt altijd dezelfde lijn. Tegenslag als opstap, falen als leerschool, uiteindelijk toch de doorbraak. Maar wat er precies misging, hoe diep het echt voelde en welke beslissingen achteraf ronduit slecht waren, dat blijft vaag. Bewust vaag.

Dat zwijgen kost iets. De volgende generatie ondernemers, atleten en creatieven krijgt een gefilterd beeld van wat leiderschap inhoudt. Ze zien het resultaat, niet de chaos eronder. En daardoor lopen ze keer op keer tegen dezelfde fouten aan, zonder te weten dat hun rolmodellen daar ook al tegenaan zijn gelopen.

Wij van Gozer.nl geloven dat de mislukkingen van succesvolle leiders in Nederland minstens zo waardevol zijn als hun hoogtepunten. Hieronder drie casussen die dat concreet maken.

Casus 1: De ondernemer die zijn eigen bedrijf uit handen moest geven

Neem het patroon dat je ziet bij Nederlandse scale-ups die te snel groeien. Een oprichter bouwt iets bijzonders, trekt investeerders aan, opent binnen achttien maanden kantoren in drie landen en merkt dan dat hij zijn eigen bedrijf niet meer begrijpt. De beslissingen die hij neemt, passen niet meer bij de organisatie die er inmiddels staat.

Wat er dan volgt is een klassiek scenario: de raad van commissarissen stuurt een externe CEO, de oprichter krijgt een mooie titel maar geen echte rol meer, en uiteindelijk vertrekt hij. Stil. Zonder persverklaring die de pijn dekt.

De les die pas achteraf helder wordt: er is een fundamenteel verschil tussen groeien en opschalen. Groeien doe je organisch, waarbij je structuur en cultuur meebewegen. Opschalen is een ingenieursvraagstuk waarbij je processen dupliceert. Die twee vereisen andere vaardigheden en een ander type leider. De fout die veel oprichters maken, is aannemen dat de persoon die het bedrijf heeft gebouwd ook de persoon is die het moet opschalen. Dat is lang niet altijd zo.

Casus 2: De topsporter wiens carrière werd gedefinieerd door één moment

In de Nederlandse sportgeschiedenis zijn er genoeg voorbeelden van atleten of coaches wier naam voor altijd verbonden blijft aan één gemiste kans. Een olympische finale die niet werd gehaald, een penalty die werd gemist, een beslissing bij een groot toernooi die de bondscoach zijn baan kostte.

Wat opvalt bij sportief falen is hoe anders het voelt dan zakelijk falen. Een ondernemer kan zijn mislukking herkaderen als een strategische les. Een topsporter heeft zijn lichaam en zijn identiteit ingezet. Als dat moment mislukt, is het niet alleen een project dat niet werkte. Het voelt als een persoonlijk falen van wie je bent.

Dat identiteitsverlies na sportief falen is gevaarlijker dan het falen zelf. De sporters die het beste herstellen, zijn niet degenen die het snelst doorgaan. Het zijn degenen die even stoppen, de leegte toelaten en bewust kiezen wat ze daarna willen zijn. Niet als atleet, maar als mens. Dat vraagt een soort zelfkennis die in een prestatiegerichte omgeving zelden wordt getraind.

Casus 3: De cultuurmaker wiens meest ambitieuze project volledig flopto

In de Nederlandse cultuursector zie je regelmatig hoe reputatie vooruitloopt op realiteit. Een filmmaker, muzikant of theatermaker bouwt jarenlang geloofwaardigheid op, kondigt dan zijn meest ambitieuze project aan en merkt bij de release dat het publiek er simpelweg niet op zit te wachten.

Wat er dan misgaat is dit: de creatief heeft zo lang in zijn eigen bubbel gewerkt dat hij het verschil niet meer ziet tussen artistieke moed en publiek draagvlak. Zijn team, zijn producenten, zijn vriendenkring: ze geloofden allemaal in het project, want ze geloofden in hem. Niemand zei hardop dat de propositie niet klopte.

Het interessante is wat er daarna gebeurt. Creatieven die hun flopto publiek erkennen en er openlijk over spreken, herstellen sneller en worden geloofwaardiger dan degenen die het project stilletjes laten verdwijnen. Het publiek vergeeft mislukking. Het vergeeft geen oneerlijkheid erover.

Het patroon dat je ziet als je de drie gevallen naast elkaar legt

Falen is zelden een verrassing achteraf. Als je goed kijkt, waren de signalen er vroeg. De ondernemer had al maanden moeite met delegeren. De sporter merkte al voor het toernooi dat zijn hoofd er niet bij was. De cultuurmaker hoorde de twijfelende opmerkingen van mensen buiten zijn kring, maar schoof ze opzij.

De gemeenschappelijke denkfout is confirmation bias gecombineerd met geïnvesteerd verlies. Je hebt al zo veel in iets gestoken dat stoppen als een groter verlies voelt dan doorgaan. En je omgeving, hoe goed bedoeld ook, versterkt dat. Ze willen jou beschermen en kiezen er onbewust voor je te vertellen wat je wilt horen.

De omgeving als stille medeplichtige

Goede tegenspraak is zeldzaam, want het kost iets. Het kost de relatie met de leider als die niet openstaat voor kritiek. Organisaties en kringen die structureel anders werken, bouwen actief mechanismen in om tegengeluid te laten klinken. Dat kan zo simpel zijn als een vaste adviseur buiten je eigen netwerk, of een ritueel waarbij je jezelf dwingt het sterkste tegenargument voor je eigen plan te formuleren.

De leiders die het best herstellen van grote mislukkingen, zijn vrijwel altijd degenen die daarna hun kring bewust anders inrichten en concrete doelen stellen. Minder loyalisten, meer mensen die het aandurven om nee te zeggen.

Wat kwetsbaarheid in de praktijk kost, en oplevert

Op het moment dat je als leider je mislukking publiek erkent, betaal je een directe prijs. Vertrouwen daalt, investeerders worden nerveus, media pikken het op. Dat is reëel en je mag het niet romantiseren.

Maar de langetermijnwinst is groter. Mensen volgen leiders die ze vertrouwen, en vertrouwen komt niet van perfectie. Het komt van herkenning. Als jij zegt dat je het fout had, geef je anderen toestemming om hetzelfde te doen. Dat creëert een omgeving waarin problemen eerder worden benoemd, in plaats van verdoezeld tot ze te groot zijn geworden om te negeren.

Kwetsbaarheid is in die zin geen zachte eigenschap. Het is een strategisch instrument voor wie serieus leiderschap wil uitoefenen.

Drie vragen om je eigen blinde vlekken te vinden

Geen herstelrecept, maar een uitnodiging. Aan de hand van de drie verhalen hierboven zijn er drie vragen die elke leider zichzelf kan stellen, bij voorkeur voordat het dieptepunt zich aandient.

  • Welke beslissing in mijn organisatie of project durf ik op dit moment niet hardop te bekritiseren, en waarom eigenlijk niet?
  • Wie in mijn directe omgeving heeft de afgelopen zes maanden iets gezegd dat ik heb weggewuifd, en was daar misschien iets in wat ik niet wilde horen?
  • Als dit project of deze beslissing over twee jaar als mislukking wordt omschreven, wat zou dan het meest genoemde signaal zijn dat we te laat serieus namen?

Die laatste vraag is de scherpste. Niet omdat het pessimistisch is, maar omdat het je dwingt om nu te denken wat je anders pas achteraf zou denken. En dat is precies het verschil tussen de leiders die falen overleven en de leiders die er door gevormd worden.

Mislukken zegt meer over iemand dan succes. Niet omdat het romantisch is om te struikelen, maar omdat het laat zien hoe je bent opgebouwd en wat je doet als er geen applaus is. De voorbeelden in dit artikel, van sporters die hun identiteit moesten heropbouwen tot ondernemers die hun bedrijf zagen instorten, zijn geen randverschijnselen in hun carrière. Het zijn de momenten die hun aanpak hebben gevormd. Wij van Gozer.nl geloven dat het eerlijker is om dit soort verhalen te vertellen dan opnieuw de hoogtepunten op te sommen. Wat je met een dieptepunt doet, zegt uiteindelijk meer dan wat je ermee had willen voorkomen.

Volgende

KVK uittreksel opvragen als zzp’er: wanneer heb je het nodig en hoe regel je het snel

laatste van Blog